Ο ναός των Γιαζίντι στο Aknalich: Μια εμπειρία που αξίζει να ζήσεις
Η διαδρομή από το Γιερεβάν προς το μικρό χωριό Aknalich στην επαρχία Armavir της Αρμενίας είναι από μόνη της μια εισαγωγή στην ιστορία και την ποικιλομορφία του Καυκάσου. Mια διαδρομή περίπου 35 χιλιομέτρων μέσα από αρμένικα χωράφια, με θέα που ανοίγει σταδιακά προς τα υψίπεδα και τις πεδιάδες της περιοχής. Η διαδρομή διαρκεί περίπου 45 λεπτά με αυτοκίνητο από το κέντρο του Γιερεβάν και καθιστά τον προορισμό ιδανικό για ημερήσια εκδρομή.
Σήμερα θα επισκεφτούμε έναν ιδιαίτερο ναό, τον Quba Mêrê Dîwanê, που άκουσα για πρώτη φορά λίγες ημέρες πριν το ταξίδι, από την φίλη μου 'Ελλη (η οποία με παρότρυνε να τον επισκεφτώ) και πραγματικά με εντυπωσίασε ότι είδα και άκουσα για αυτόν.
Η διαδρομή από το Γιερεβάν προς το μικρό χωριό Aknalich στην επαρχία Armavir της Αρμενίας είναι από μόνη της μια εισαγωγή στην ιστορία και την ποικιλομορφία του Καυκάσου. Mια διαδρομή περίπου 35 χιλιομέτρων μέσα από αρμένικα χωράφια, με θέα που ανοίγει σταδιακά προς τα υψίπεδα και τις πεδιάδες της περιοχής. Η διαδρομή διαρκεί περίπου 45 λεπτά με αυτοκίνητο από το κέντρο του Γιερεβάν και καθιστά τον προορισμό ιδανικό για ημερήσια εκδρομή.
Σήμερα θα επισκεφτούμε έναν ιδιαίτερο ναό, τον Quba Mêrê Dîwanê, που άκουσα για πρώτη φορά λίγες ημέρες πριν το ταξίδι, από την φίλη μου 'Ελλη (η οποία με παρότρυνε να τον επισκεφτώ) και πραγματικά με εντυπωσίασε ότι είδα και άκουσα για αυτόν.
Το πρώτο βλέμμα στον ιερό χώρο
Μόλις φτάσεις, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν πρόκειται για έναν απλό ναό. Το λευκό πέτρινο μνημείο ύψους 25 μέτρων, που υψώνεται μπροστά σου, ο Quba Mêrê Dîwanê, είναι ο μεγαλύτερος ναός των Γιαζίντι (Yezidi) στον κόσμο, είναι ένας χώρος λατρείας που ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε το 2019.
Η ονομασία του ναού, που σημαίνει περίπου «Όλοι θα Συναντηθούν Μαζί», υπογραμμίζει την ενότητα και την πνευματική συγκέντρωση της κοινότητας των Γιαζίντι. Ο ναός είναι αφιερωμένος στον Melek Taus, ο οποίος παίρνει τη μορφή παγωνιού και στους επτά αγίους Άγγελους, βασικά στοιχεία, στην ζωντανή και βιωματική θρησκευτική παράδοση των πιστών.
Από μακριά, η λευκή πρόσοψη και οι επτά θολωτές κορυφές του ναού κάνουν εντύπωση. Οι θόλοι αυτοί δεν είναι απλά αρχιτεκτονικά στοιχεία, αλλά εκπροσωπούν συμβολικά τους επτά αγγέλους που, σύμφωνα με τη θρησκεία των Γιαζίντι, ενσαρκώνουν τέλειους πνευματικούς αγγέλους που διαμεσολαβούν μεταξύ του Θεού και των ανθρώπων.
Ο ναός σχεδιάστηκε από τον διάσημο Αρμένιο αρχιτέκτονα Artak Ghulyan, και είναι κατασκευασμένος από λευκό μάρμαρο και αρμένικο γρανίτη, υλικά που δίνουν μια αίσθηση καθαρότητας και σοβαρότητας. Η υψηλή κεντρική αίθουσα λατρείας και οι χώροι που περιβάλλουν τον ναό περιλαμβάνουν επίσης μουσείο και αίθουσα συνεδρίων.
Κοντά στον κύριο ναό βρίσκεται επίσης ο παλαιότερος ναός Ziarat του 2012, που είναι μικρότερος αλλά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό σημείο λατρείας και ιστορικού συμβολισμού για τους πιστούς.
Πώς να φτάσεις από το Γιερεβάν
Με ιδιωτικό αυτοκίνητο ή ταξί: περίπου 45 λεπτά και κόστος γύρω στα ֏3.500 (αρμένικα δραμ περίπου 7 ευρώ) ανά διαδρομή. Για πήγαινε-έλα, υπολογίστε διπλάσιο κόστος.
Με δημόσια συγκοινωνία: Λεωφορεία ή μικρά λεωφορεία προς την περιοχή Armavir. Μπορείς να σταματήσεις στην είσοδο του χωριού και να περπατήσεις μέχρι τον χώρο, η απόσταση είναι περίπου 10 λεπτά με τα πόδια από το σημείο της στάσης. Βέβαια μπορείς να αναζητήσεις ένα ταξί για την τελευταία απόσταση αν βαριέσαι το περπάτημα, μέχρι τον ναό.
Συμβουλή: Το ταξί ή το ιδιωτικό αυτοκίνητο είναι η πιο εύκολη επιλογή για ημερήσια εκδρομή από το Γιερεβάν, ειδικά αν θέλετε να επισκεφτείτε τον ναό και να κάνετε σύντομη στάση στο γύρω τοπίο. Εμείς πήγαμε με το βαν που είχαμε κλείσει για όλο το ταξίδι μας.
Τι θα δεις
Η πύλη και τα αγάλματα πριν τον ναό:
Πριν φτάσεις στον κύριο ναό, περνάς από μια εντυπωσιακή πύλη και μια σειρά γρανιτένιων αγαλμάτων, μέρος του μνημειακού συγκροτήματος που τιμά την ιστορία και τους ήρωες των Γιαζίντι. Εκεί μπορείς να δεις αφιερώματα όπως το Μνημείο της Νάντια Μουράντ, της Γεζίντι ακτιβίστριας που επέζησε από αιχμαλωσία του ISIS και τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης (Monument to Nadia Murad), αλλά και αγάλματα που αντιπροσωπεύουν την κοινότητα και τις θυσίες της. Η διαδρομή αυτή λειτουργεί ως προοίμιο στον ιερό χώρο, εισάγοντας τον επισκέπτη σε ατμόσφαιρα σεβασμού και πνευματικής συγκέντρωσης.
Ο παλιός ναός – Ziarat:
Μόλις λίγα μέτρα από τον νέο μεγάλο ναό βρίσκεται ο παλαιότερος ναός Ziarat (2012). Είναι μικρότερος σε κλίμακα και θυμίζει τους παραδοσιακούς ναούς των Γεζίντι στο Κουρδιστάν. Στον παλιό ναό υπάρχει ταριχευμένο Παγώνι, συμβολίζοντας τον Melek Taus, ενώ οι επισκέπτες μπορούν να δουν πώς ξεκίνησαν οι προσπάθειες εγκαθίδρυσης μόνιμου τόπου λατρείας στην Αρμενία. Πολλοί επισκέπτες περνούν πρώτα από εδώ είτε για να προσκυνήσουν, είτε για να θαυμάσουν την ταπεινή αλλά ουσιαστική αρχιτεκτονική του.
Το εσωτερικό του ναού:
Μπαίνοντας στο νέο μεγάλο ναό, θα διαπιστώσεις μια εντυπωσιακή αλλά ταυτόχρονα λιτή ατμόσφαιρα λατρείας. Οι χώροι είναι φωτεινοί, με λεπτομέρειες που παραπέμπουν σε αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις και σύμβολα που εξηγούν τη μοναδική πίστη των Γιαζίντι. Εδώ δεσπόζει ένα χρυσό άγαλμα Παγωνιού. Ο κύριος θόλος και τα σύμβολα των αγγέλων δημιουργούν μια αίσθηση πνευματικής συγκέντρωσης και σεβασμού.
Μουσείο:
Στο συγκρότημα του ναού, δίπλα στον χώρο λατρείας, υπάρχει μουσείο που εξηγεί την ιστορία, τα σύμβολα και τις παραδόσεις των Γιαζίντι, καθώς και ένας χώρος σεμιναρίων όπου διεξάγονται πνευματικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εκεί μπορείς να κατανοήσεις καλύτερα τον συμβολισμό των αγαλμάτων, των θόλων και των τελετουργιών, όπως το έθιμο του δεσίματος υφάσματος.
Η προσωπική μου εμπειρία:
Για μένα, η επίσκεψη στον ναό ήταν ένα από εκείνα τα ταξιδιωτικά πρωινά που σε κάνουν να σκεφτείς τον ρόλο της πίστης και της ιστορίας στη ζωή των ανθρώπων. Σ αυτό βοήθησε και η συνάντηση μου με έναν Κούρδο (θα σας πω πιο κάτω περισσότερα) που έφτασε μέχρι εδώ στα πλαίσια του ταξιδιού του να γνωρίσει την Αρμενία αλλά και για να προσευχηθεί. Καθώς στεκόμουν κάτω από τους μεγάλους θόλους, με τον ήλιο να διαχέεται μέσα από τα ανοίγματα, αντιλήφθηκα ότι αυτός ο χώρος δεν είναι απλά ένα τουριστικό αξιοθέατο, είναι ένα κέντρο πνευματικής αναγέννησης για μια κοινότητα που έχει βιώσει ιστορικές διώξεις και έχει επιβιώσει λόγω της ενότητας και της πίστης της.
Τι επιπλέον πρέπει να γνωρίζεις πριν πας
Η επίσκεψή σου - Ώρες λειτουργίας και είσοδος
Ο χώρος υποδέχεται επισκέπτες καθημερινά από περίπου 09:00 έως 18:00. Η είσοδος στον χώρο του ναού είναι δωρεάν, γεγονός που τον καθιστά προσβάσιμο σε ταξιδιώτες κάθε προϋπολογισμού. Η ενδυμασία σας πρέπει να είναι σεμνή, όπως σε κάθε χώρο λατρείας. Θα σας ζητηθεί να αφήσετε τα παπούτσια σας έξω από τον ναό.
Φωτογραφίες επιτρέπονται, αλλά με διακριτικότητα, ειδικά μέσα στον ναό.
Καλό είναι να ελέγξεις τις ώρες και τις ημέρες λειτουργίας πριν ταξιδέψεις μέχρι εκεί, καθώς μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με εποχές ή θρησκευτικές εορτές για επίσημες πληροφορίες, οι ιστοσελίδες τοπικών ταξιδιωτικών υπηρεσιών ή επαφές με την κοινότητα Γιαζίντι στην Αρμενία μπορούν να βοηθήσουν.
Μια αρχαία πίστη με βαθιές ρίζες
Η θρησκεία των Γεζίντι θεωρείται μία από τις αρχαιότερες ζωντανές θρησκευτικές παραδόσεις της περιοχής και φέρει έντονες επιρροές από τον ζωροαστρικό κόσμο του Ιράν και τις προϊσλαμικές λατρείες της Μεσοποταμίας. Ο σεβασμός στο φως, η έννοια της κοσμικής ισορροπίας και η απουσία της ιδέας του απόλυτου κακού αποκαλύπτουν αυτές τις αρχαίες ρίζες, χωρίς όμως οι Γεζίντι να αποτελούν παρακλάδι του Ζωροαστρισμού. Πρόκειται για μια αυτάρκη, μοναδική πίστη που επιβιώνει μέχρι σήμερα μέσα από προφορική παράδοση, τελετουργίες και συμβολικές πράξεις.
Οι Γιαζίντι είναι μια αρχαία θρησκευτική μειονότητα με μοναδικές παραδόσεις και οι περισσότεροι πιστοί μιλούν την διάλεκτο Kurmanji, που αν και δεν είναι απαραίτητο να τη μιλάς, δείχνει σεβασμό να μάθεις κάποια βασικά λόγια.
Πρόκειται για έναν μοναδικό προορισμό όπου ιστορία, θρησκεία και πολιτισμός συναντώνται με τρόπο άκρως εντυπωσιακό, όχι μόνο αρχιτεκτονικά, αλλά και ανθρώπινα. Ο ναός των Γιαζίντι στο Aknalich είναι περισσότερο από μια στάση, είναι μια εμπειρία που σε φέρνει πιο κοντά στην πορεία μιας κοινότητας μέσα στους αιώνες.
Μια σιωπηλή στιγμή μέσα στον ναό
Μπαίνοντας στον κεντρικό ναό, διαπιστώνεις αμέσως ότι ο χώρος είναι φωτεινός, λιτός και ήρεμος. Οι επισκέπτες μιλούν χαμηλόφωνα, σχεδόν ενστικτωδώς, σαν να νιώθουν ότι εδώ δεν χωρά ο θόρυβος.
Κάποια στιγμή παρατήρησα έναν νεαρό άνδρα να στέκεται μόνος του σε μια άκρη. Τον είχα δει και έξω από τον ναό αλλά δεν έδωσα σημασία. Ήταν Τούρκος από το Κουρδιστάν, όπως μας είπε αργότερα. Είχε φτάσει μέχρι εδώ αποκλειστικά για να προσκυνήσει.
Κάποια στιγμή τον είδα να δένει προσεκτικά ένα μικρό κομμάτι υφάσματος, δίπλα στο χρυσό παγώνι. Τα χέρια του κινούνταν αργά, σχεδόν τελετουργικά. Την ίδια στιγμή μουρμούριζε κάτι χαμηλόφωνα, λόγια που δεν μπορούσα να καταλάβω. Ήταν ξεκάθαρο ότι επρόκειτο για μια προσωπική προσευχή.
Αυτό το έθιμο είναι βαθιά ριζωμένο στη θρησκεία των Γεζίντι. Το δέσιμο του υφάσματος αποτελεί μια πράξη ευχής ή τάματος, έναν συμβολικό τρόπο να αφήνεις τον πόνο, την ελπίδα ή το αίτημά σου στον ιερό χώρο, ώστε η προσευχή να συνεχίσει να «υπάρχει» ακόμη κι όταν εσύ φύγεις. Οι προσευχές λέγονται ψιθυριστά, στη γλώσσα τους (στη διάλεκτο Kurmanji (κουρδική), χωρίς επίδειξη, γιατί η πίστη εδώ είναι πάνω απ’ όλα εσωτερική.
Η παρουσία ενός Τούρκου από το Κουρδιστάν έχει ιδιαίτερη σημασία εδώ, είναι συγκινητική και απολύτως συμβολική, γιατί ταξίδεψε από το Κουρδιστάν μέχρι το Aknalich της Αρμενίας. Για πολλούς Γεζίντι η πρόσβαση σε ιερούς τόπους στη Μέση Ανατολή είναι δύσκολη ή επικίνδυνη, όμως η Αρμενία θεωρείται ασφαλές πνευματικό καταφύγιο και ο ναός στο Aknalich λειτουργεί σαν παγκόσμιο προσκύνημα, αντίστοιχο με τη σημασία που έχει η Lalish στο Ιράκ. Πολλοί προσκυνητές έρχονται μόνοι τους οπως το παλληκάρι που συνάντησα, χωρίς συνοδεία, κουβαλώντας προσωπικές απώλειες, τραύματα, ξεριζωμό. Το δέσιμο του υφάσματος εκεί, μακριά από την πατρίδα, έχει ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική φόρτιση είναι σαν να «αφήνουν» κάτι βαρύ στον ιερό χώρο.
Ήταν μια δυνατή στιγμή του ταξιδιού μου. Δεν ξέρω τι είχε στην ψυχούλα του, δεν θελησα να τον ρωτήσω πιο προσωπικά θέματα, όμως με συγκίνησε βαθιά. Χάρηκε πολύ όταν άκουσε ότι είμαι από την Ελλάδα. Ευτυχώς, καταφέραμε να συνεννοηθούμε χάρη στο translate, και μέσα από αυτή τη σύντομη συνάντηση έμαθα τόσα όμορφα πράγματα για την πίστη και τις παραδόσεις των Γιαζίντι.
Η παρουσία αυτού του ανθρώπου, που είχε ταξιδέψει από τόσο μακριά για να σταθεί σιωπηλός κάτω από τους λευκούς θόλους, μ' έκανε να συνειδητοποιήσω ότι ο ναός στο Aknalich δεν είναι απλώς ένα αξιοθέατο. Είναι ζωντανός τόπος προσκυνήματος, ένα καταφύγιο για ανθρώπους που κουβαλούν ιστορίες απώλειας, ξεριζωμού και ελπίδας.
Γιατί αξίζει να πας
Ο ναός των Γεζίντι στο Aknalich δεν είναι απλώς μια στάση σε ένα ταξιδιωτικό πρόγραμμα. Είναι μια υπενθύμιση ότι τα ταξίδια δεν είναι μόνο εικόνες και τοπία, αλλά και άνθρωποι. Άνθρωποι που συνεχίζουν να πιστεύουν, να θυμούνται και να ελπίζουν.
Φεύγοντας, ένιωσα ότι αυτή η εκδρομή από το Γιερεβάν μου άφησε κάτι περισσότερο από φωτογραφίες, μια ήσυχη, βαθιά αίσθηση σεβασμού για μια κοινότητα που, παρά όλα όσα έχει περάσει, συνεχίζει να δένει τις προσευχές της με ένα απλό κομμάτι ύφασμα και να τις αφήνει να αιωρούνται στον χρόνο.
Μην παραλείψεις μια επίσκεψη μέχρι εκεί!
Θα σου προτείνω να το συνδύασες με επισκέψεις, όπως κάναμε και εμείς, με επίσκεψη στην συνέχεια στον Καθεδρικό Ναό του Ejmiatsin, το πνευματικό κέντρο της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας, όπου η ατμόσφαιρα αποπνέει ιστορία και σεβασμό. Στη συνέχεια, περάσαμε από τα ερειπωμένα ερείπια του Καθεδρικού Ναού Zvartnots, ένα μνημείο που εντυπωσιάζει με την αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια και την ιστορική του σημασία. Η εκδρομή μας ολοκληρώθηκε σε ένα παραδοσιακό αρμένικο εξοχικό σπίτι, όπου είχαμε την ευκαιρία να μαγειρέψουμε και να δοκιμάσουμε πιάτα της αρμενικής κουζίνας, απολαμβάνοντας τη φιλοξενία και τη ζεστασιά ενός πραγματικά φιλόξενου περιβάλλοντος.
Στο επόμενο άρθρο θα σας περιγράψω αναλυτικά τι είδαμε στην συνέχεια, με πολλές πληροφορίες όπως πάντα, για να ζήσετε κι εσείς αυτή την εμπειρία μαζί μας.
Μόλις φτάσεις, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν πρόκειται για έναν απλό ναό. Το λευκό πέτρινο μνημείο ύψους 25 μέτρων, που υψώνεται μπροστά σου, ο Quba Mêrê Dîwanê, είναι ο μεγαλύτερος ναός των Γιαζίντι (Yezidi) στον κόσμο, είναι ένας χώρος λατρείας που ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε το 2019.
Η ονομασία του ναού, που σημαίνει περίπου «Όλοι θα Συναντηθούν Μαζί», υπογραμμίζει την ενότητα και την πνευματική συγκέντρωση της κοινότητας των Γιαζίντι. Ο ναός είναι αφιερωμένος στον Melek Taus, ο οποίος παίρνει τη μορφή παγωνιού και στους επτά αγίους Άγγελους, βασικά στοιχεία, στην ζωντανή και βιωματική θρησκευτική παράδοση των πιστών.
Από μακριά, η λευκή πρόσοψη και οι επτά θολωτές κορυφές του ναού κάνουν εντύπωση. Οι θόλοι αυτοί δεν είναι απλά αρχιτεκτονικά στοιχεία, αλλά εκπροσωπούν συμβολικά τους επτά αγγέλους που, σύμφωνα με τη θρησκεία των Γιαζίντι, ενσαρκώνουν τέλειους πνευματικούς αγγέλους που διαμεσολαβούν μεταξύ του Θεού και των ανθρώπων.
Ο ναός σχεδιάστηκε από τον διάσημο Αρμένιο αρχιτέκτονα Artak Ghulyan, και είναι κατασκευασμένος από λευκό μάρμαρο και αρμένικο γρανίτη, υλικά που δίνουν μια αίσθηση καθαρότητας και σοβαρότητας. Η υψηλή κεντρική αίθουσα λατρείας και οι χώροι που περιβάλλουν τον ναό περιλαμβάνουν επίσης μουσείο και αίθουσα συνεδρίων.
Κοντά στον κύριο ναό βρίσκεται επίσης ο παλαιότερος ναός Ziarat του 2012, που είναι μικρότερος αλλά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό σημείο λατρείας και ιστορικού συμβολισμού για τους πιστούς.
Πώς να φτάσεις από το Γιερεβάν
Με ιδιωτικό αυτοκίνητο ή ταξί: περίπου 45 λεπτά και κόστος γύρω στα ֏3.500 (αρμένικα δραμ περίπου 7 ευρώ) ανά διαδρομή. Για πήγαινε-έλα, υπολογίστε διπλάσιο κόστος.
Με δημόσια συγκοινωνία: Λεωφορεία ή μικρά λεωφορεία προς την περιοχή Armavir. Μπορείς να σταματήσεις στην είσοδο του χωριού και να περπατήσεις μέχρι τον χώρο, η απόσταση είναι περίπου 10 λεπτά με τα πόδια από το σημείο της στάσης. Βέβαια μπορείς να αναζητήσεις ένα ταξί για την τελευταία απόσταση αν βαριέσαι το περπάτημα, μέχρι τον ναό.
Συμβουλή: Το ταξί ή το ιδιωτικό αυτοκίνητο είναι η πιο εύκολη επιλογή για ημερήσια εκδρομή από το Γιερεβάν, ειδικά αν θέλετε να επισκεφτείτε τον ναό και να κάνετε σύντομη στάση στο γύρω τοπίο. Εμείς πήγαμε με το βαν που είχαμε κλείσει για όλο το ταξίδι μας.
Τι θα δεις
Η πύλη και τα αγάλματα πριν τον ναό:
Πριν φτάσεις στον κύριο ναό, περνάς από μια εντυπωσιακή πύλη και μια σειρά γρανιτένιων αγαλμάτων, μέρος του μνημειακού συγκροτήματος που τιμά την ιστορία και τους ήρωες των Γιαζίντι. Εκεί μπορείς να δεις αφιερώματα όπως το Μνημείο της Νάντια Μουράντ, της Γεζίντι ακτιβίστριας που επέζησε από αιχμαλωσία του ISIS και τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης (Monument to Nadia Murad), αλλά και αγάλματα που αντιπροσωπεύουν την κοινότητα και τις θυσίες της. Η διαδρομή αυτή λειτουργεί ως προοίμιο στον ιερό χώρο, εισάγοντας τον επισκέπτη σε ατμόσφαιρα σεβασμού και πνευματικής συγκέντρωσης.
Ο παλιός ναός – Ziarat:
Μόλις λίγα μέτρα από τον νέο μεγάλο ναό βρίσκεται ο παλαιότερος ναός Ziarat (2012). Είναι μικρότερος σε κλίμακα και θυμίζει τους παραδοσιακούς ναούς των Γεζίντι στο Κουρδιστάν. Στον παλιό ναό υπάρχει ταριχευμένο Παγώνι, συμβολίζοντας τον Melek Taus, ενώ οι επισκέπτες μπορούν να δουν πώς ξεκίνησαν οι προσπάθειες εγκαθίδρυσης μόνιμου τόπου λατρείας στην Αρμενία. Πολλοί επισκέπτες περνούν πρώτα από εδώ είτε για να προσκυνήσουν, είτε για να θαυμάσουν την ταπεινή αλλά ουσιαστική αρχιτεκτονική του.
Το εσωτερικό του ναού:
Μπαίνοντας στο νέο μεγάλο ναό, θα διαπιστώσεις μια εντυπωσιακή αλλά ταυτόχρονα λιτή ατμόσφαιρα λατρείας. Οι χώροι είναι φωτεινοί, με λεπτομέρειες που παραπέμπουν σε αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις και σύμβολα που εξηγούν τη μοναδική πίστη των Γιαζίντι. Εδώ δεσπόζει ένα χρυσό άγαλμα Παγωνιού. Ο κύριος θόλος και τα σύμβολα των αγγέλων δημιουργούν μια αίσθηση πνευματικής συγκέντρωσης και σεβασμού.
Μουσείο:
Στο συγκρότημα του ναού, δίπλα στον χώρο λατρείας, υπάρχει μουσείο που εξηγεί την ιστορία, τα σύμβολα και τις παραδόσεις των Γιαζίντι, καθώς και ένας χώρος σεμιναρίων όπου διεξάγονται πνευματικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Εκεί μπορείς να κατανοήσεις καλύτερα τον συμβολισμό των αγαλμάτων, των θόλων και των τελετουργιών, όπως το έθιμο του δεσίματος υφάσματος.
Η προσωπική μου εμπειρία:
Για μένα, η επίσκεψη στον ναό ήταν ένα από εκείνα τα ταξιδιωτικά πρωινά που σε κάνουν να σκεφτείς τον ρόλο της πίστης και της ιστορίας στη ζωή των ανθρώπων. Σ αυτό βοήθησε και η συνάντηση μου με έναν Κούρδο (θα σας πω πιο κάτω περισσότερα) που έφτασε μέχρι εδώ στα πλαίσια του ταξιδιού του να γνωρίσει την Αρμενία αλλά και για να προσευχηθεί. Καθώς στεκόμουν κάτω από τους μεγάλους θόλους, με τον ήλιο να διαχέεται μέσα από τα ανοίγματα, αντιλήφθηκα ότι αυτός ο χώρος δεν είναι απλά ένα τουριστικό αξιοθέατο, είναι ένα κέντρο πνευματικής αναγέννησης για μια κοινότητα που έχει βιώσει ιστορικές διώξεις και έχει επιβιώσει λόγω της ενότητας και της πίστης της.
Τι επιπλέον πρέπει να γνωρίζεις πριν πας
Η επίσκεψή σου - Ώρες λειτουργίας και είσοδος
Ο χώρος υποδέχεται επισκέπτες καθημερινά από περίπου 09:00 έως 18:00. Η είσοδος στον χώρο του ναού είναι δωρεάν, γεγονός που τον καθιστά προσβάσιμο σε ταξιδιώτες κάθε προϋπολογισμού. Η ενδυμασία σας πρέπει να είναι σεμνή, όπως σε κάθε χώρο λατρείας. Θα σας ζητηθεί να αφήσετε τα παπούτσια σας έξω από τον ναό.
Φωτογραφίες επιτρέπονται, αλλά με διακριτικότητα, ειδικά μέσα στον ναό.
Καλό είναι να ελέγξεις τις ώρες και τις ημέρες λειτουργίας πριν ταξιδέψεις μέχρι εκεί, καθώς μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με εποχές ή θρησκευτικές εορτές για επίσημες πληροφορίες, οι ιστοσελίδες τοπικών ταξιδιωτικών υπηρεσιών ή επαφές με την κοινότητα Γιαζίντι στην Αρμενία μπορούν να βοηθήσουν.
Μια αρχαία πίστη με βαθιές ρίζες
Η θρησκεία των Γεζίντι θεωρείται μία από τις αρχαιότερες ζωντανές θρησκευτικές παραδόσεις της περιοχής και φέρει έντονες επιρροές από τον ζωροαστρικό κόσμο του Ιράν και τις προϊσλαμικές λατρείες της Μεσοποταμίας. Ο σεβασμός στο φως, η έννοια της κοσμικής ισορροπίας και η απουσία της ιδέας του απόλυτου κακού αποκαλύπτουν αυτές τις αρχαίες ρίζες, χωρίς όμως οι Γεζίντι να αποτελούν παρακλάδι του Ζωροαστρισμού. Πρόκειται για μια αυτάρκη, μοναδική πίστη που επιβιώνει μέχρι σήμερα μέσα από προφορική παράδοση, τελετουργίες και συμβολικές πράξεις.
Οι Γιαζίντι είναι μια αρχαία θρησκευτική μειονότητα με μοναδικές παραδόσεις και οι περισσότεροι πιστοί μιλούν την διάλεκτο Kurmanji, που αν και δεν είναι απαραίτητο να τη μιλάς, δείχνει σεβασμό να μάθεις κάποια βασικά λόγια.
Πρόκειται για έναν μοναδικό προορισμό όπου ιστορία, θρησκεία και πολιτισμός συναντώνται με τρόπο άκρως εντυπωσιακό, όχι μόνο αρχιτεκτονικά, αλλά και ανθρώπινα. Ο ναός των Γιαζίντι στο Aknalich είναι περισσότερο από μια στάση, είναι μια εμπειρία που σε φέρνει πιο κοντά στην πορεία μιας κοινότητας μέσα στους αιώνες.
Μια σιωπηλή στιγμή μέσα στον ναό
Μπαίνοντας στον κεντρικό ναό, διαπιστώνεις αμέσως ότι ο χώρος είναι φωτεινός, λιτός και ήρεμος. Οι επισκέπτες μιλούν χαμηλόφωνα, σχεδόν ενστικτωδώς, σαν να νιώθουν ότι εδώ δεν χωρά ο θόρυβος.
Κάποια στιγμή παρατήρησα έναν νεαρό άνδρα να στέκεται μόνος του σε μια άκρη. Τον είχα δει και έξω από τον ναό αλλά δεν έδωσα σημασία. Ήταν Τούρκος από το Κουρδιστάν, όπως μας είπε αργότερα. Είχε φτάσει μέχρι εδώ αποκλειστικά για να προσκυνήσει.
Κάποια στιγμή τον είδα να δένει προσεκτικά ένα μικρό κομμάτι υφάσματος, δίπλα στο χρυσό παγώνι. Τα χέρια του κινούνταν αργά, σχεδόν τελετουργικά. Την ίδια στιγμή μουρμούριζε κάτι χαμηλόφωνα, λόγια που δεν μπορούσα να καταλάβω. Ήταν ξεκάθαρο ότι επρόκειτο για μια προσωπική προσευχή.
Αυτό το έθιμο είναι βαθιά ριζωμένο στη θρησκεία των Γεζίντι. Το δέσιμο του υφάσματος αποτελεί μια πράξη ευχής ή τάματος, έναν συμβολικό τρόπο να αφήνεις τον πόνο, την ελπίδα ή το αίτημά σου στον ιερό χώρο, ώστε η προσευχή να συνεχίσει να «υπάρχει» ακόμη κι όταν εσύ φύγεις. Οι προσευχές λέγονται ψιθυριστά, στη γλώσσα τους (στη διάλεκτο Kurmanji (κουρδική), χωρίς επίδειξη, γιατί η πίστη εδώ είναι πάνω απ’ όλα εσωτερική.
Η παρουσία ενός Τούρκου από το Κουρδιστάν έχει ιδιαίτερη σημασία εδώ, είναι συγκινητική και απολύτως συμβολική, γιατί ταξίδεψε από το Κουρδιστάν μέχρι το Aknalich της Αρμενίας. Για πολλούς Γεζίντι η πρόσβαση σε ιερούς τόπους στη Μέση Ανατολή είναι δύσκολη ή επικίνδυνη, όμως η Αρμενία θεωρείται ασφαλές πνευματικό καταφύγιο και ο ναός στο Aknalich λειτουργεί σαν παγκόσμιο προσκύνημα, αντίστοιχο με τη σημασία που έχει η Lalish στο Ιράκ. Πολλοί προσκυνητές έρχονται μόνοι τους οπως το παλληκάρι που συνάντησα, χωρίς συνοδεία, κουβαλώντας προσωπικές απώλειες, τραύματα, ξεριζωμό. Το δέσιμο του υφάσματος εκεί, μακριά από την πατρίδα, έχει ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική φόρτιση είναι σαν να «αφήνουν» κάτι βαρύ στον ιερό χώρο.
Ήταν μια δυνατή στιγμή του ταξιδιού μου. Δεν ξέρω τι είχε στην ψυχούλα του, δεν θελησα να τον ρωτήσω πιο προσωπικά θέματα, όμως με συγκίνησε βαθιά. Χάρηκε πολύ όταν άκουσε ότι είμαι από την Ελλάδα. Ευτυχώς, καταφέραμε να συνεννοηθούμε χάρη στο translate, και μέσα από αυτή τη σύντομη συνάντηση έμαθα τόσα όμορφα πράγματα για την πίστη και τις παραδόσεις των Γιαζίντι.
Η παρουσία αυτού του ανθρώπου, που είχε ταξιδέψει από τόσο μακριά για να σταθεί σιωπηλός κάτω από τους λευκούς θόλους, μ' έκανε να συνειδητοποιήσω ότι ο ναός στο Aknalich δεν είναι απλώς ένα αξιοθέατο. Είναι ζωντανός τόπος προσκυνήματος, ένα καταφύγιο για ανθρώπους που κουβαλούν ιστορίες απώλειας, ξεριζωμού και ελπίδας.
Γιατί αξίζει να πας
Ο ναός των Γεζίντι στο Aknalich δεν είναι απλώς μια στάση σε ένα ταξιδιωτικό πρόγραμμα. Είναι μια υπενθύμιση ότι τα ταξίδια δεν είναι μόνο εικόνες και τοπία, αλλά και άνθρωποι. Άνθρωποι που συνεχίζουν να πιστεύουν, να θυμούνται και να ελπίζουν.
Φεύγοντας, ένιωσα ότι αυτή η εκδρομή από το Γιερεβάν μου άφησε κάτι περισσότερο από φωτογραφίες, μια ήσυχη, βαθιά αίσθηση σεβασμού για μια κοινότητα που, παρά όλα όσα έχει περάσει, συνεχίζει να δένει τις προσευχές της με ένα απλό κομμάτι ύφασμα και να τις αφήνει να αιωρούνται στον χρόνο.
Μην παραλείψεις μια επίσκεψη μέχρι εκεί!
Θα σου προτείνω να το συνδύασες με επισκέψεις, όπως κάναμε και εμείς, με επίσκεψη στην συνέχεια στον Καθεδρικό Ναό του Ejmiatsin, το πνευματικό κέντρο της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας, όπου η ατμόσφαιρα αποπνέει ιστορία και σεβασμό. Στη συνέχεια, περάσαμε από τα ερειπωμένα ερείπια του Καθεδρικού Ναού Zvartnots, ένα μνημείο που εντυπωσιάζει με την αρχιτεκτονική του μεγαλοπρέπεια και την ιστορική του σημασία. Η εκδρομή μας ολοκληρώθηκε σε ένα παραδοσιακό αρμένικο εξοχικό σπίτι, όπου είχαμε την ευκαιρία να μαγειρέψουμε και να δοκιμάσουμε πιάτα της αρμενικής κουζίνας, απολαμβάνοντας τη φιλοξενία και τη ζεστασιά ενός πραγματικά φιλόξενου περιβάλλοντος.
Στο επόμενο άρθρο θα σας περιγράψω αναλυτικά τι είδαμε στην συνέχεια, με πολλές πληροφορίες όπως πάντα, για να ζήσετε κι εσείς αυτή την εμπειρία μαζί μας.
